Yəqin eşitmisiniz ki, stress — arıqlamanın əsas düşmənlərindən biridir. Kortizol — böyrəküstü vəzilər tərəfindən istehsal edilən və orqanizmin əlverişsiz şəraitlərə uyğunlaşmasında ən mühüm rol oynayan hormondur.

Kortizol insulinə əks-təsir göstərir və qanda qlükozanın səviyyəsini artırır, axı təhlükədən qaçmaq və ya əksinə, öz həyatını müdafiə edərək mübarizə aparması üçün orqanizmə enerji lazım ola bilər. Axı, bizim üçün istənilən stress məhz belə görünür, istər qılınc dişli pələngin hücumuna məruz qalsaq, istərsə də işdə müdirimiz tərəfindən danlansaq - nə isə etmək lazımdır!

Kortizol çətin vəziyyətlərdə çox yaxşı işləyir və bizi səfərbər edir, lakin əgər stress həftələrlə davam edirsə, kortizolun səviyyəsi isə normaya qayıtmırsa, hər şey dəyişir.

Başlıcası isə — qarnınız göstərdiyiniz səylərin heç birinə tabe olmur və kiçilmək istəmir.

Birincisi, səbəbi aradan qaldırmaq lazımdır. Stresslə işləmədən qida rasionuna və fiziki yüklənmələrə nəzarət üzrə səylər bu halda sadəcə faydasız olacaq.

Yuxunun normallaşdırılması, tənəffüs hərəkətləri, meditasiya, informasiya yüklənməsinin məhdudlaşdırılması və ola bilsin ki, stressli işin dəyişdirilməsi — bütün bu tədbirlər kortizolun səviyyəsini aşağı salmağa kömək edəcək.

İkincisi, kortizol qarmı olan insanlar üçün çox zaman yemək — sakitləşmək və həyəcanların kəskinliyini azaltmaq vasitəsidir. Yemək əvəzinə orqanizmə və psixikaya çətin vəziyyətin öhdəsindən gəlmək üçün hansısa başqa bir üsulu təklif etmək lazımdır.

Müasir yanaşmalardan biri öz emosiyalarınızla işləmək və antistress metodları üzrə təlimə yönəldilmiş psixoterapiya ilə birlikdə toxluq hissini artıran və problemi "yeməklə həll etmək" kimi patoloji istəyi azaldan semaqlutid kimi preparatların istifadəsidir.

Alimlər metabolizmin yaş artdıqca çəkimizin artmasına səbəb olan yaşla bağlı azalmasının mövcudluğu barədə məsələni diqqətlə araşdırırlar.

Tədqiqatlar göstərir ki, 20 yaşdan 60 yaşadək gündəlik enerji sərfi demək olar ki, eynidir. Və yalnız 60 yaşdan sonra metabolizm hər il 0,7% yavaşlayır ki, bu da orqanizmdə ən "acgöz" toxumalardan olan əzələ toxumasının miqdarının azalması ilə əlaqələndirilir. Lakin menopauza başladıqdan sonra, qadınlar üçün əvvəlki çəkilərini saxlamaq çətin olur, kiloqramlar isə daha sürətlə toplanır. Məsələ burasındadır ki, 45 yaşdan başlayaraq, orqanizm özünün əsas tələbatlarının təmin olunmasına daha az enerji sərf etməyə başlayır. Fəal həyat tərzində bu fərq hiss olunmaya bilər, oturaq iş şəraitində və fiziki yüklənmələr olmadıqda isə artıq kiloqramlar əlavə olunur.¹

Menopauza ərəfəsində və klimaks dövründə köklüyə meylliliyin daha bir izahı — yumurtalıqların funksiyası tədricən zəifləyir və qadın sağlamlığı üçün faydalı olan estrogen hormonlarının səviyyəsi azalır. Bu zaman piy toxuması onların metabolziminin baş verdiyi əlavə orqan rolunda çıxış edir və orqanizm sadəcə olaraq, birini digəri ilə kompensasiya edərək, bizi artıq çəki yığmağa təhrik edir.

Tendensiyaya müqavimət göstərmək olarmı? Bəli, üstəlik nəzərə alsaq ki, artıq çəki klimaksın daha ağır keçməsinə səbəb olur və estrogenlərdən asılı ağırlaşmaların — uşaqlığın və yumurtalıqların onkologiyası riskini artırır.

Birincisi, hormonal müalicənin və ya onun bitki mənşəli analoqlarının təyin edilməsi imkanını həkim-ginekoloqla müzakirə etmək olar. Bu, orqanizmin estrogenlərin səviyyəsini piy toxuması hesabına kompensasiya etmək zərurətini azaldacaq. Menopauza dövründə əlavə olaraq çəkinin artmasına təhrik edən hormonların səviyyəsinə nəzarət etmək üçün endokrinoloqun qəbuluna da getmək lazımdır.

İkincisi, gün rejimində fiziki fəallıq üçün vaxt tapmaq da vacibdir, çünki yaş artdıqca əzələlərin miqdarının azalması bizim bədən quruluşuna zərər vermədən qəbul edə biləcəyimiz kalorilərin miqdarını azaldır.

Üçüncüsü, daha sağlam prioritetlər lehinə qida rasionuna yenidən baxmaq lazım gələcək. Böyük miqdarda faydalı yağlar orqanizmi estrogenlərin sintezi üçün sələf maddələrlə təmin edəcək, meyvə və tərəvəzlərin tərkibində olan lifli maddə bağırsağın mikrobiotasını dəstəkləyəcək, asan və yüksək dərəcədə emal edilmiş karbohidratların çıxarılması hesabına qida rasionunda karbohidratların məhdudlaşdırılması isə dəyişilmiş kaloriliyi kompensasiya etməyə kömək edəcək.

Yeni rasiona uyğunlaşmaq üçün və yaxud artıq çəki ilə yanaşı leptinə və ya insulinə qarşı rezistentlik kimi problemlər mövcud olduqda, keçid dövründə endokrinoloqla məsləhətləşdikdən sonra semaqlutid istifadə etmək olar.

Əgər siz artıq kiloqramlarla mübarizə aparırsınızsa, lakin bütün səylərinizə baxmayaraq, onlardan xilas ola bilmirsinizsə, məsələ sizdə deyil, konkret metabolik səbəblərdə və ya düzgün olmayan arıqlama taktikasındadır. Ətrafınızdakı insanlar sizi əsas məsələnin sadəcə daha az yemək və daha çox hərəkət etmək olduğuna inandırmağa çalışa bilərlər, lakin bəzən uğur daha az nəzərə çarpan addımlar atmağı tələb edir — stressin idarə olunmasına və ya psixoloqla işləməyə diqqət yetirmək, hormonların səviyyəsini yoxlamaq və ya patoloji iştaha ilə mübarizə aparmaq üçün preparatlar əlavə etmək. Və nəhayət, əgər arıqlama bu qədər asan bir proses olsaydı, həkimlər dünyada piylənmə epidemiyası barədə həyəcan təbili çalmazdılar.